Phim tài liệu "Điều còn mãi"

Phim tài liệu "Điều còn mãi" được thực hiện nhân dịp kỉ niệm 70 năm truyền thống và 20 năm thành lập Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn.

This documentary film is produced for the 70th anniversary of the educational tradition and the 20th anniversary of the University of Social Sciences and Humanities.

Lời phát biểu của ông Nguyễn Văn Huyên tại buổi lễ Khai giảng trường Đại học Quốc gia Việt Nam (15-11-1945)

Speech of Professor Nguyen Van Huyen at the opening ceremony of the Vietnam National University on November 15, 1945, just more than 2 months after the Declaration of Independence of the Democratic Republic of Vietnam on September 2, 1945.

Lễ khai giảng ngày 15/11/1945 tại giảng đường Đại học Quốc gia Việt Nam

70 năm đã trôi qua kể từ buổi lễ Khai giảng trường Đại học Quốc gia Việt Nam (15-11-1945). Để nhìn nhận lại sự kiện trọng đại này trong nền giáo dục Việt Nam và chào mừng ngày Hiến chương nhà giáo Việt Nam (20-11), Bảo tàng Nguyễn Văn Huyên xin trích đăng lại lời phát biểu của GS. Nguyễn Văn Huyên với tư cách là Tổng Giám đốc Đại học vụ, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, xác lập những nhiệm vụ và đường hướng phát triển nền đại học lúc bấy giờ.

"Thưa Cụ Chủ tịch,
Thưa các ngài,
Thưa các bạn,

Tôi rất lấy làm vui mừng và cảm động, được thấy cử hành ở đây buổi lễ long trọng mở đầu một kỷ nguyên mới cho nền Đại học nước Việt Nam ta.
(...)
Nhưng buổi lễ hôm nay anh em giáo sư và sinh viên chúng tôi muốn là một dịp để tỏ cho thế giới biết rằng trong giờ phút nghiêm trọng của tiền đồ Tổ quốc này, dân tộc Việt Nam, ngoài công cuộc đấu tranh bằng xương máu trên chiến địa cũng nỗ lực tham gia vào công cuộc tiến triển văn hóa của nhân loại. Chúng tôi muốn rằng nền đại học mới này là một lực lượng mạnh trong những lực lượng chiến đấu của dân tộc Việt Nam. Chúng tôi muốn nó là một thành lũy để trường kì kháng chiến, phục hồi hoàn toàn lãnh thổ và giải phóng tinh thần cho dân tộc chúng tôi là một dân tộc văn hiến có ngoài nghìn năm lịch sử độc lập và tự gây nên được một nền văn minh đặc sắc ven bể Thái Bình Dương này.
(...)
Và cũng vì tin tưởng rằng nền Đại học là một trong những nền tảng của công cuộc kiến thiết quốc gia, anh em chúng tôi cùng hội họp ở đây hôm nay, trước sự khuyến khích long trọng của liệt vị quý khách, chúng tôi cảm thấy cùng có một trách nhiệm luyện tập tinh thần cho một số khả quan đại chúng chọn ở một tầng lớp dân chúng, không kì là trai hay gái, là quý hay tiện, là giàu hay nghèo để giúp vào công cuộc xây dựng nền văn hóa mới cho nước Việt Nam. Chúng tôi cảm thấy cùng có trách nhiệm đào tạo một số đông những người có đủ đức tính và khả năng để lãnh đạo cho quần chúng, những bậc quân tử, nếu các ngài cho phép tôi dùng một chữ cổ, trong nghĩa cổ, của một nền văn minh Đông phương, những người vừa biết trau dồi về kiến thức để có thể tự biết phẩm bình mọi lực lượng văn minh, vừa biết xử sự về thực tế để có thể đem áp dụng ngay trong đời sống những điều hiểu biết của mình, để cùng anh chị em đồng bào các giới nêu cao ngọn quốc kì trong mọi cơn giông tố, và trong mọi cuộc hội họp quốc tế về văn hóa trên nền hòa bình, công lí, tự do, hạnh phúc, bác ái xán lạn của nhân loại mai sau.

Vì thế chúng tôi sẽ hành lễ khai giảng đại học này một cách giản dị và trang nghiêm để tất cả anh chị em hiểu rõ nhiệm vụ và cùng cố gắng."

(Lời phát biểu của ông Nguyễn Văn Huyên tại buổi lễ Khai giảng trường Đại học quốc gia Việt Nam, 15-11-1945; Hồ sơ lưu trữ của Trường Viễn đông bác cổ Pháp, hồ sơ Nguyễn Văn Huyên, cặp P14, bản thảo viết bút máy và bút chì, 10 trang)

Đăng lại trong Nguyễn Văn Huyên toàn tập - Văn hóa và Giáo dục Việt Nam, tập 3, NXB Giáo dục, Hà Nội, 2005.

Biển chỉ đường tới Bảo tàng Nguyễn Văn Huyên

Hoàn thành biển chỉ đường tới Bảo tàng Nguyễn Văn Huyên trên Quốc lộ 32 (Hà Nội - Sơn Tây)

The road sign to the Nguyen Van Huyen Museum on Highway No. 32

PGS.TS Nguyễn Văn Huy: "Không nên hiện thực hóa huyền tích"

KTĐT - Với một bản quy hoạch được đầu tư hàng ngàn tỷ đồng cùng nhiều giải pháp “dài hơi”, người ta kỳ vọng Khu di tích lịch sử Cổ Loa sẽ là điểm đến hấp dẫn không chỉ của Hà Nội mà của cả nước trong một vài năm tới.

Thế nhưng, kỳ vọng ấy có thể trở thành hiện thực hay không, theo PGS.TS Nguyễn Văn Huy – Phó Giám đốc Trung tâm nghiên cứu và phát huy giá trị di sản văn hóa, nguyên Giám đốc Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam: Còn phụ thuộc vào cách chúng ta kể câu chuyện lịch sử hơn 2.000 năm bằng phương pháp gì.

Di tích không chỉ là bãi khảo cổ
Trong bản Quy hoạch tổng thể bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị khu di tích thành Cổ Loa (tỷ lệ 1/2000) mới được cống bố đã chọn cộng đồng dân cư là yếu tố cốt lõi để bảo tồn và phát huy giá trị di tích. Điều này cũng nảy sinh lo ngại dân cư sống trong lòng di tích sẽ hủy hoại đến di sản. Ông nghĩ sao về vấn đề này?
- Tôi ủng hộ quan điểm để người dân sống trong lòng di tích. Bởi vì, di tích xen kẽ với dân chính là một thực thể sống, tạo sự sinh động của di sản đó. Cũng có những ý nghĩ, di dời toàn bộ người dân ra khỏi di tích sẽ làm lộ diện giá trị về mặt lịch sử, các kiến trúc cũ, tạo điều kiện cho công tác khảo cổ. Nhưng đó là một quan niệm chưa hẳn đúng, cần phải nghiên cứu. Du khách đến với di tích, ngoài việc ngắm nhìn hiện vật của lịch sử, còn cần bao quát những gì diễn ra xung quanh nó. Tách con người ra khỏi di tích sẽ không còn cuộc sống gắn với nó cả ngàn năm, mà chỉ là bãi khảo cổ.

Cổ Loa đang sở hữu rất nhiều hiện vật, hệ thống đền thờ vua An Dương Vương, giếng Ngọc, am Bà Chúa, hoạt động lễ hội diễn ra hàng năm… PGS có cho rằng những giá trị vật thể và phi vật thể này đã đủ sức tạo nên sức hấp dẫn trong lòng di tích?
- Tôi không hy vọng ở đó trình diễn lễ hội sẽ có sức hút. Lễ hội Cổ Loa chỉ diễn ra vào đầu tháng Giêng hàng năm. Nếu bây giờ biến lễ hội thành sản phẩm trình diễn thường xuyên thì chắc không nên. Lễ hội Cổ Loa là cuộc sống, niềm tin và văn hóa của người dân, nó phải gắn với cộng đồng dân cư, vẫn giữ nhiều nét đẹp dân giã. Chúng ta không nên sân khấu hóa lễ hội này.

Theo ông, làm cách nào vẫn có thể duy trì cuộc sống của người dân trong lòng di tích mà không ảnh hưởng đến quá trình bảo tồn?
- Ở Việt Nam đã có hai bài học. Bài học không thành công là Đường Lâm (Hà Nội), và bài học tốt là Hội An (Quảng Nam). Ngoài việc tăng cường nghiên cứu, trưng bày các hiện vật, các cơ quan chức năng cần thường xuyên cung cấp kiến thức, hiểu biết về thành Cổ Loa nói riêng và toàn bộ khu di tích nói chung. Những kinh nghiệm bảo vệ di tích trong nước và quốc tế đến cộng đồng dân cư ở đây. Tôi cho rằng đây là một hướng đi bền vững. Khi người dân hiểu về giá trị di tích thì họ sẽ chủ động tham gia vào việc gìn giữ, bảo tồn và phát huy giá trị của di sản văn hóa. Ngoài ra, trong quy hoạch cũng đã tính đến việc giới hạn số lượng người dân sống trong lòng di tích, giới hạn chiều cao của các ngôi để không phá hỏng không gian kiến trúc… Đó là những giải pháp nếu làm tốt sẽ bảo vệ được di tích.

Nhiều cách khai thác giá trị di tích
Hà Nội đang có rất nhiều điểm du lịch di sản còn chưa khai thác hiệu quả. Di tích Cổ Loa lại nằm xa trung tâm, điều kiện phục vụ du lịch chưa thuận lợi. Mong muốn biến nơi đây thành công viên sinh thái, lịch sử, nhân văn liệu có khả thi?
- Tôi cho rằng đây là địa điểm lịch sử thú vị vì gắn với di tích của thời An Dương Vương, vua Ngô Quyền và những truyền thuyết rất cảm xúc. Câu chuyện đấy đáng để khai thác, để bảo vệ. Hơn nữa, nơi đây là di tích thành cổ bậc nhất Đông Nam Á. Vấn đề là chúng ta thể hiện chất liệu ấy như thế nào để di tích Cổ Loa là nơi hấp dẫn.

Dưới con mắt của nhà nghiên cứu văn hóa dân tộc, theo ông, chúng ta nên thể hiện chất liệu ấy như thế nào để làm nổi bật giá trị di tích?
- Để làm nổi bật giá trị di tích cần thể hiện bằng phương pháp đa chiều, đa thanh. Trong đó có cả câu chuyện An Dương Vương xây thành, mối tình Mỵ Châu - Trọng Thủy… Nhưng chất liệu không thể sử dụng tư duy trình diễn như chúng ta quen gọi và thường thấy. Tôi từng thăm một thành cổ của Canada, nơi xưa kia xảy ra trận chiến rất ác liệt giữa quân Anh và quân Pháp hình thành đất nước Canada. Thành đó bị bỏ quên, đến những năm 1980, người ta mới sực nhớ và phục dựng lại. Ngay sau đó, di tích này được UNESCO công nhận là di sản thế giới, thu hút rất đông du khách. Ở nơi ấy, câu chuyện của trận chiến được kể trong phòng bảo tàng bằng phương pháp 3D, vừa thực và vừa ảo. Công tác phục dựng cũng rất tôn trọng chất liệu hiện có, không mang tính hoành tráng – căn bệnh phục dựng của Việt Nam thường mắc phải. Câu chuyện thành cổ Hyderabad ở Ấn Độ cũng được kể bằng âm thanh và ánh sáng, thu hút rất đông khách hàng đêm.
Cổ Loa là huyền tích không nên hiện thực hóa. Những cái gì còn thì phải giữ để bảo lưu. Những chỗ nào bị phá, nếu còn nhiều cơ sở khoa học có thể phục hồi. Còn những cái quá xa vời như: Chỗ ở của vua, của quan, của cung tần mỹ nữ… không nên phục dựng. Bởi vì, ai có thể hình dung hiện thực diễn ra như thế nào khi lịch sử đã là mấy ngàn năm. Bởi vì, cái cốt lõi hấp dẫn di tích là thành đất cổ và các huyền thoại của nó.

Xin cảm ơn ông!

Linh Anh thực hiện

http://www.kinhtedothi.vn/van-hoa/ha-noi-van-hien/2015/10/8102fea4/pgs-ts-nguyen-van-huy-khong-nen-hien-thuc-hoa-huyen-tich/

Tưởng nhớ ông Nguyễn Văn Huyên

Ngày 15 tháng 9 âm lịch là giỗ ông Nguyễn Văn Huyên. Hình ảnh những tháng cuối cùng của ông chúng tôi còn nhớ mãi.

Không thể quên được vẻ mặt ông và lời nói vui mừng biết bao cùng cả nhà chia sẻ, theo dõi từng giờ phút kết thúc cuộc chiến 30 năm. Ông kiếm một bánh pháo về đốt.

Bức thư cuối cùng ông gửi ông Hồ Trúc, thứ trưởng Bộ Giáo dục, từ bệnh viện ở Berlin, nói về công việc và bày tỏ sự tiếc nuối không thể cùng anh chị em ở Bộ gánh vác công việc nặng nề phát triển giáo dục khi đất nước thống nhất. Ông nhờ gửi lời thăm đến ông Nguyễn Hữu Dụng và anh chị em làm giáo dục ở miền nam. Bức thư này ông Hồ Trúc tặng lại gia đình, nay đang lưu ở Bảo tàng Nguyễn Văn Huyên, như một lời vĩnh biệt của ông cho toàn ngành Giáo dục.

Ông có thói quen uống cà phê nên đi đâu cũng mang cà phê và phin pha cà phê theo mình. Trong những ngày kháng chiến gian khổ nhất cho đến những ngày nằm ở bệnh viện Berlin thói quen này vẫn được giữ. Ông tự pha cho mình. 40 năm qua mỗi lần giỗ ông chúng tôi đều không quên pha một phin cà phê đặt trên bàn thờ. Ở Bảo tàng Nguyễn Văn Huyên cũng có một phin với chiếc cốc và chiếc thìa ông vẫn quen dùng.

Kỷ niệm 20 thành lập Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam

Bài phát biểu của PGS. TS Nguyễn Văn Huy thay mặt thế hệ đầu xây dựng Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam (BTDTHVN) tại lễ Kỷ niệm 20 thành lập Bảo tàng DTHVN ngày 24 tháng 10 năm 2015.

Trong lúc này nhớ lại 20 năm trước khi nhận quyết định của Chính phủ thành lập BTDTHVN những người thuộc thế hệ đầu tiên của Bảo tàng chỉ 18-20 người vô cùng phấn khởi và cũng rất lo lắng trước một nhiệm vụ quá to lớn mà chưa có ai từng làm bao giờ. Trên mảnh đất này lúc đó chỉ là đồng không mông quạnh, thậm chí không có đường vào. Kinh phí thì ít ỏi. Hiện vật thì không có gì. Làm thế nào đây? Đó là câu hỏi day dứt tất cả thế hệ chúng tôi.

Điều đầu tiên với chúng tôi là xây dựng quyết tâm vì một mục tiêu- xây dựng một bảo tàng tốt nhất trong điều kiện có thể. Tất cả đều quyết tâm, đều làm việc với trách nhiệm cao nhất. Mọi người thực sự đều say sưa với công việc. Càng làm càng say sưa, càng hứng thú. Sự hứng thú đi cùng với mỗi thành công và cứ thế cứ thúc đẩy lẫn nhau. Mọi người đều đồng tâm học, làm và sáng tạo.

Chúng tôi, cả một tập thể cũng hiểu rằng chỉ có đoàn kết, hợp tác chặt chẽ với nhau thì mới hoàn thành được nhiệm vụ to lớn này. Đó còn là sự hợp tác cả trong nước và quốc tế. Chúng tôi đã làm được điều đó.

Bảo tàng khi đó được sự quan tâm đặc biệt của lãnh đạo Trung tâm KHXH và nhân văn quốc gia, Viện Khoa học xã hội Việt Nam, nay là Viện Hàn lâm KHXHVN. Bao khó khăn của bảo tàng đã được lãnh đao Trung tâm và cao hơn là cả Thủ tướng Võ Văn Kiệt và các vị lãnh đạo cao cấp của Đảng và Nhà nước quan tâm, trực tiếp giải quyết tiếp.

Nhờ tất cả những điều đó BT đã từng bước hình thành và phát triển. Bảo tàng xây dựng dần được thương hiệu trong xã hội. Thương hiệu: Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam. Những thế hệ kế tiếp đã tiếp tục những công việc của chúng tôi một cách đáng tự hào. Thương hiệu được giữ vững và ngày càng nâng cao.

Hôm nay, kỷ niệm 20 thành lập BT, chúng ta lại mở ra một chương mới bằng việc được Đảng và nhà nước đánh giá cao, trao tặng huân chương cao quý; và mở ra khai trương 2 trưng bày đặc biệt về văn hóa Đông Nam Á và Văn hóa thế giới ở tòa nhà Cánh Diều. Thế hệ chúng tôi luôn tin tưởng và mong rằng Bảo tàng của chúng ta sẽ luôn luôn vững bước phát triển, xứng đáng với sự tin cậy của Nhân Dân.

Giám đốc Bảo tàng Nguyễn Văn Huyên nhận Huân chương Lao động

Ngày 24 tháng 10 năm 2015, Giám đốc Bảo tàng Nguyễn Văn Huyên nhận Huân chương Lao động hạng Nhì về những đóng góp của ông trong việc xây dựng và phát triển Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam (1995-2006).

Ths. Nguyễn Đức Tăng (Văn phòng UNESCO Hà Nội): "PGS.TS. Nguyễn Văn Huy không chỉ đóng góp xây dựng Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam. Dù đến với ngành bảo tàng muộn, ông đã giúp quốc tế biết đến bảo tàng Việt Nam. Bảo tàng của ông trở thành hình mẫu cho nhiều bảo tàng trên thế giới. Ông biến Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam non trẻ trở thành lựa chọn số một của người dân Hà Nội khi tìm kiếm đến một nơi cho con cái họ vừa chơi vừa học đúng nghĩa. Dưới sự lãnh đạo của ông, Bảo tàng DTHVN đã trở thành con chim đầu đàn về đổi mới và luôn luôn học hỏi những điều mới. Quan trọng hơn, ông đã tạo ra cảm hứng và động lực cho nhiều thế hệ cán bộ bảo tàng Việt Nam trong phát triển nghề nghiệp của mình."